Cello - viyolonsel

[yönetim]

Viyolonsel ya da çello, keman ailesinden dört telli ve bas sesli bir çalgýdýr.
16. yüzyýlda ilk örnekleri fransa da ortaya çýkan bu çalgýnýn þekli kadýn vücudunu andýrýr. Baþlangýçta beþ telli olarak yapýlan bu çalgý, önceleri orkestrada bas sesleri desteklemek için kullanýlmýþtýr. Tek baþýna belirgin bir çalgý olarak ortaya çýkmasý ise 18, yüzyýlda olmuþtur. Viyolonsel "insan sesine en yakýn" ses çýkaran müzik âletidir.
Bu çalgýnýn atasý 'Viola da gamba' adý verilen perdeli bir çalgýdýr. Viyolonsel, Keman viyola ve kontrabas ile ayný ailedendir. Keman ile viyolonselin þekilleri büyük oranda birbirini andýrsa da boyutlarý çok farklýdýr. Karþýdan bakýldýðýnda gövdesinin orta bölümünde bulunan ve el yazýsý ile 'f' harfini andýran 2 ses deliði vardýr. Yayýn tellere temasý ile titreþen tellerden çýkan ses, gövdenin içindeki havayý titreþtirerek bu deliklerden geri döner.

Viyolonsel

Viyolonselin üstten görünüþü

Tellerinin adlarý bastan tize doðru þöyledir:
-do
-sol
-re
-la
Türk müziði sýralanýþý bastan tize doðru;

Fa

Do

SOl

Re


Viyolonselde 5'li akort sistemi uygulanmaktadýr. 7 pozisyona kadar numaralandýrýlýr. Daha sonrasý 7. pozisyon ve de ilerisi olarak geçer.

Akort ve çalýnýþý

Çalarken pus yani baþ parmak hariç geri kalan 4 parmak kullanýlýr. Baþparmak da kullanýlýr. Parmaklar sýrasýyla pus hariç 1. 2. 3. ve 4. parmaklar olarak adlandýrýlýr. Baþparmak, ilk baþlarda pek kullanýlmamakla beraber teknik ilerledikçe müziðe dahil edilir. 7. pozisyon ve de ilerisinde daha doðrusu pus kullanýlýrsa 4. parmak yani serçe parmak nadiren kullanýlýr. 7. pozisyon ve ilerisinde pus daha sýk kullanýlýr.
Viyolonsel, kulak denilen kýsýmdan akort edilir, büyük akortlar buradan yapýlýr. Ýnce ayar akortlarý fix denilen küçük metal parçalardan yapýlýr. Parmaklar, tuþe deðilen siyah bölgeye konur. Köprüyle (eþik de denir) tuþenin arasýndaki boþluktan arþe yardýmýyla çalýnýr. Seslerin net çýkmasý için arþenin biraz sert bastýrýlmasý gerekir keman ve viyolaya göre çünkü viyolonselin telleri daha kalýndýr. Parçalara göre arada parmakla da çalýnabilir. Arþe yerine sað elle, genelde iþaret parmaðýnýn ucuyla teli çekerek çalýnýr.